Navlun Nedir? Deniz, Hava ve Kara Navlunu Nasıl Hesaplanır? (2026)

Navlun Nedir?

Navlun (İng: freight veya freight rate); malın bir noktadan diğerine taşınması karşılığında nakliyeci (taşıyıcı) şirkete ödenen ücrettir. Deniz, hava veya kara yoluyla yapılan uluslararası taşımacılıkta navlun, ihracat maliyetlerinin önemli bir kalemini oluşturur.

Navlun kimin tarafından ödeneceği, kullanılan Incoterms teslim şekline göre belirlenir:

• EXW, FCA, FOB: Navlunu alıcı öder.
• CFR, CIF, CPT, CIP, DAP, DDP: Navlunu satıcı (ihracatçı) öder.

Deniz Navlunu

Uluslararası ticarette en yaygın taşıma modu deniz yoludur. Deniz navlunu; konteyner başına (TEU/FEU), ağırlığa göre veya hacme göre hesaplanabilir.

FCL (Full Container Load — Tam Konteyner)

FCL navlun, konteynerin tamamının tek bir ihracatçıya ait olduğu yüklerdir. 20 feet (TEU) ve 40 feet (FEU) konteynerler için navlun "box rate" yani konteyner başına sabit ücret olarak belirlenir.

• 20'DC (20 feet Dry Container): ~900–2.000 USD İstanbul–Hamburg (piyasa koşullarına göre değişir)
• 40'HC (40 feet High Cube): ~1.500–3.500 USD aynı güzergah için

LCL (Less than Container Load — Parsiyel Yük)

LCL navlun, birden fazla ihracatçının aynı konteynerde yük taşıttığı konsolidasyon yüküdür. Ücretlendirme ağırlık veya hacimden hangisi büyükse ona göre yapılır: W/M (Weight or Measurement).

• 1 CBM (m³) veya 1 ton hangisi daha büyükse baz alınır.
• Örnek: 500 kg ve 2 m³ yük varsa, 2 m³ baz alınır (çünkü 2 CBM > 0.5 ton).
• LCL navlun: 30–80 USD/CBM aralığında (güzergah ve dönem bazında büyük farklılık).

Hava Navlunu

Hava kargo navlunu; kg başına USD veya EUR cinsinden belirlenir ve deniz navlununun 4–10 katı daha pahalıdır. Ancak teslimat süresi 1–5 iş gününe kadar kısalır. Değerli, acil veya bozulabilir ürünler için tercih edilir.

Chargeable Weight (Ücretlendirilebilir Ağırlık)

Hava kargoda gerçek ağırlık ile hacim ağırlığından büyük olan kullanılır:

Hacim ağırlığı = (Boy × En × Yükseklik) / 6.000 (cm cinsinden)

Örnek: 50×40×30 cm kutu = 60.000 / 6.000 = 10 kg hacim ağırlığı. Gerçek ağırlık 3 kg ise, 10 kg üzerinden ücretlendirilir.

• İstanbul–Frankfurt hava navlunu: 2,50–4,50 USD/kg (sezona ve kapasiteye göre)
• İstanbul–Dubai: 1,80–3,50 USD/kg
• İstanbul–New York: 3,50–6,00 USD/kg

Kara Navlunu

AB ülkeleri ve Balkanlar için kara yolu taşımacılığı yaygındır. TIR/CMR belgesiyle gerçekleştirilen kara taşımacılığında navlun; araç başına (full truck load / FTL) veya parsiyel (LTL / groupage) olarak hesaplanır.

• FTL (Full Truck Load): Türkiye–Almanya: 3.500–5.500 EUR/araç
• Türkiye–Polonya, Çek Cumhuriyeti: 3.000–4.500 EUR/araç
• Türkiye–Orta Doğu (Irak–BAE TIR): 4.000–7.000 USD/araç

Navlunu Etkileyen Faktörler

• Güzergah mesafesi ve talep: Yoğun güzergahlarda navlun iniş çıkış yaşar.
• Yakıt fiyatları: Bunker Adjustment Factor (BAF) deniz navlununa, fuel surcharge hava navlununa yansır.
• Sezon: Çin'den yapılan Golden Week ve yılbaşı öncesi kapasiteler dolunca navlun fırlar.
• Konteyner kullanılabilirliği: Pandemi dönemindeki gibi konteyner kıtlığı navlunu yükseltir.
• Kanallar ve siyasi olaylar: Süveyş Kanalı krizleri, Kızıldeniz alternatifleri navlunu doğrudan etkiler.
• Yük tipi: Tehlikeli madde (DG), soğutmalı (reefer), oversize yükler için ek ücret (surcharge) uygulanır.

Navlun Ek Ücretleri (Surcharges)

Kısaltma	Açıklama
BAF	Bunker Adjustment Factor — yakıt fiyatı ek ücreti
CAF	Currency Adjustment Factor — kur farkı düzeltme
THC	Terminal Handling Charge — liman operasyon ücreti
ORC	Origin Receiving Charge — yükleme limanı alım ücreti
EBS	Emergency Bunker Surcharge — acil yakıt ek ücreti
GRI	General Rate Increase — genel navlun artışı

Navlun Teklifi Nasıl Alınır?

İhracat uzmanları; freight forwarder firmalarından, doğrudan armatörlerden (MSC, Maersk, CMA CGM gibi) veya online platformlardan (Freightos, Flexport, Shipa Freight) navlun teklifi alabilir. Teklif alırken şunları belirtmek gerekir:

• Yükleme ve boşaltma limanı/şehri
• Mal türü (GTİP kodu ve malın genel tanımı)
• FCL veya LCL (konteyner tipi veya CBM/ton)
• Tahmini sevk tarihi
• İncoterms (FOB mu, EXW mı — nakliyeyi kim düzenliyor?)

Lojistik Uzmanı ve Navlun Müzakeresi

Deneyimli bir lojistik uzmanı; navlun piyasasını takip eder, en avantajlı teklifi müzakere eder ve konteynerleri zamanında ayarlar. Navlun yönetimi, lojistik ve ihracat uzmanları için temel yetkinliklerden biridir. Bu alandaki güncel iş ilanlarını İhracatKariyer.com'da inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Navlun, ihracat maliyetinin kritik bir bileşenidir. Doğru taşıma modu ve navlun seçimi; hem ihracatçının karlılığını hem de alıcıyla rekabetçi fiyat sunabilme kabiliyetini doğrudan etkiler. İhracat uzmanlarının navlun türleri, hesaplama yöntemleri ve surcharge kalemleri hakkında güncel bilgiye sahip olması, müzakere masasında önemli bir avantaj sağlar.